De term Het Nieuwe Werken wordt steeds vaker gebruikt. Je komt het tegen in kranten, tijdschriften, web sites, op radio en TV. Elke keer is de invalshoek 
verschillend en wordt er een ander aspect belicht. Toch begint er veel overeenstemming te ontstaan en kunnen we er tegenwoordig allemaal iets bij voorstellen. Maar is dat Nieuw nou echt nieuw? Dat zeg ik niet om flauw te doen, integendeel. Maar er zitten veel elementen in waarvan je kunt zeggen: dat kan toch al jaren? Of: daar is toch niets nieuws aan? En dat klopt. Aan veel van de individuele elementen zit ook weinig nieuws. Het is het samenspel van disciplines in ICT, mentaal vlak en de fysieke werkomgeving die de vernieuwing(inwerk) brengt, een integrale benadering.
Eind jaren 80 werkte ik bij een automatiseringsbedrijf. Daar werkte men met Higgins, een applicatie waarbij iedereen op zijn PC via het netwerk op kantoor e-mail en gezamenlijke agenda’s had. Er kon efficiënt gepland en eenvoudig gecommuniceerd worden. Daar kon ik ook een elektronische zakagenda koppelen aan Higgins. Enkelen collega’s konden via een modemverbinding vanuit huis inbellen op het netwerk en de besturing van hun PC overnemen. Er kon dus thuis, ’s avond en in het weekend, worden gewerkt met de systemen van kantoor. Dit was plaats- en tijdsonafhankelijkheid in een primaire vorm.
Vanaf 1993 werkte ik bij een aantal grote internationale bedrijven mee aan implementaties van Lotus Notes. Rondom deze producten werd het begrip groupware gebruikt. Groupware bood nieuwe vormen van communiceren en samenwerken. Via deze applicaties werd uitwisseling van informatie, het terugvinden ervan en kennismanagement mogelijk. Omdat communicatiemiddelen zoals Internet en mobiel nog traag waren en beperkt voor handen, kon via laptops (off-line) met deze applicatie volledig worden doorgewerkt. Daarmee was het principe van plaats- en tijdonafhankelijkheid weer een stap verder.
In de jaren rondom 2000 was ik bij mijn werkgever al in staat om in grote mate te bepalen op welk moment, met welke middelen en op welke locatie ik mijn werk deed. Men had een laptop, met allerlei applicaties die ons lieten communiceren en samenwerken, waaronder instant messaging, e-mail en web conferencing. Via UMTS adapters kon op praktisch elke locatie worden gewerkt. Chatten en samen aan documenten werken was eenvoudig. De kantoren waren flexibel ingericht met verschillende typen werkplekken. Daarnaast gaf de werkgever voorzieningen voor thuiswerken in de vorm van meubilair en een ADSL aansluiting. Hier was het moderne werken toch zeker aangebroken en de gedachte erover zelf al redelijk ver gevorderd.
Toch was het in zeker mate pionierwerk en zijn dit voorbeelden waar primair de virtuele kant werd benaderd, door inzet van ICT middelen. Ondermeer Lotus en Microsoft hebben de afgelopen jaren een complete set aan tools op de markt gebracht. Ook is via Internet een enorme hoeveelheid Web 2.0 diensten beschikbaar. Er is dus aan een virtuele kant “niks nieuws” en inderdaad “dat kan allemaal al jaren”. Maar op dit moment zijn deze mogelijkheden wel veel eenvoudiger bereikbaar, sneller en functioneler. Ze worden daarmee makkelijker geadopteerd. Het wordt ook steeds duidelijker dat de ICT aspecten in “HNW projecten” meestal vloeiend kunnen verlopen.
De afgelopen jaren gebruik ik als consultant een uitgebreide reeks van virtuele instrumenten om mijn werk te doen. Om organisaties te helpen met nieuwe manieren van werken. Er is al meer dan twintig naar Het Nieuwe Werken toegeleefd. Microsoft heeft de term de afgelopen jaren goed op de kaart gezet en het geeft context. Terugkijkend is het interessant de ontwikkelingen vanaf een vroeg moment te hebben zien ontwikkelen. Overigens was het natuurlijk lang niet altijd duidelijk waar het allemaal precies naartoe ging. In de meer recente jaren hebben we een samenvloeiing gekregen van de ICT zijde met de fysieke omgeving en mentale kant van het innovatieve werken. Daarmee wordt een integrale benadering mogelijk en dat maakt het een veel uitdagender speelveld. De bedrijven die dit al integraal hebben omarmd zijn op één hand te tellen en weinig organisaties kunnen u er breed advies over geven. Er valt echter veel te leren uit het verleden en er is nog veel meer te bereiken.
Bij een integrale aanpak (ICT, mentaal, fysiek) kan 1 + 1 + 1 wel eens 5 betekenen. De aanvankelijke projecten zijn vaak eenzijdig of soms via twee invalshoeken gelijktijdig ingestoken. Kantoorinrichters en interieurarchitecten doen geweldige dingen, maar weten vaak weinig van ICT en de mens(verandering). De ICT specialisten weten op hun beurt weinig van activiteitgerichte werkomgevingen en outputgericht sturen van medewerkers. En in het mentale vlak werken uitstekende adviseurs die mensen in beweging kunnen krijgen, maar dan zijn ICT en aanpassingen van de fysieke werkomgeving wellicht niet optimaal uitgewerkt. De kunst is al deze specialisten integraal aan de slag te krijgen. Dan is er perspectief om de productiviteit en tevredenheid in een organisatie ècht te verhogen.
Secured by
@Peter-Paul: Ik deel je bemerkingen. Het was niet de bedoeling nadruk te leggen op techniek, hoewel genoemd in de voorbeelden. Met name de mentale aspecten (mens) moeten worden belicht. Daar liggen de echte uitdagingen, dat wordt iedereen steeds meer duidelijk. In dat gebied is dan ook nog veel te doen. Deze community zal ook hierop inhoud bieden. De community zelf kan ook niet niet optimaal en productief functioneren met alleen virtuele middelen. De fysieke persoonlijk bijeenkomsten zijn hierbij ook zeer belangrijk. ViW vormt niet het zoveelste blog op het gebied van ViW. En Roland ken ik heel goed, zijn boek is me bekend. Vijftien jaar geleden waren we op een haar na collega’s en we zitten al ongeveer even lang in deze HNW wereld (die dus niet helemaal nieuw is). Daarbij is van concurrentie geen sprake. Deze mannen weten waar ze het over hebben en ik zal de laatste zijn om hen te vergeten.
Er wordt op dit moment wel veel geschreven over wat men het nieuwe werken noemt. Veel valt er te leze over ICT tools en kantoorinrichting. Allemaal heel goed en allemaal van deze tijd. Naar mijn idee is e-office een echte specialist op dit gebied. Al sinds 1991 is Roland Hameeteman bezig met dit concept en heeft daar onlangs een aardig boek over geschreven (De kracht van mensen) Roland maakt een onderscheid in het werken in de 20e eeuw en werken in de 21e eeuw. In de 20e eeuw was het procesmatige werken zeer succesvol. In de 21e eeuw is er met de nieuwe kenniswerkers een andere behoefte ontstaan. 20e eeuwse structuren zijn nog wel nodig, maar de menskant is veel belangrijker. Ook is leiderschap en vertrouwen geven aan medewerkers die fouten mogen maken van groot belang. Dat gaat natuurlijk veel verder dan thuis mogen werken en het gebruik van handige technologische tools. Ik zou mijn oor eens bij hen te luisteren leggen. we kunnen dan met elkaar bouwen aan een betere, duurzamere samenleving, meer gericht op met elkaar delen, in plaats van concurreren.
@Maarten: Dank voor je reactie. Ik denk dat het goed is dat een ieder van zijn primaire werkveld het onderwerp aandacht geeft en dat we van elkaar leren. Daar is deze community ook voor. Daardoor kunnen we met een steeds bredere bril ernaar kijken en de gebieden buiten onze primaire scope toch meenemen in onze eigen verhalen. Uiteraard kan één persoon geen expert zijn in alle gebieden en weten we elkaar doorvoor te vinden.
Geachte heer Zandbergen,
Integraal is het sleutelwoord in uw uiteenzetting en daarmee is ook bepaald de wijze waarop je als adviseur insteekt op de ontwikkeling van het werkgebied en de leefomgeving. Oorspronkelijk ben ik als “ontwerper/interieurarchitect begonnen” nu meer als ontwikkelaar van inrichtingsconcepten dienstbaar. Integrale aanpak is voor ons een vereiste. Geen ingreep kan worden gedaan zonder de in achtname van overige facetten die de werkomgeving en leefomgeving vormen. Wij passen HR,Ict en ontwerp integraal toe door de mentale, virtuele en fysieke kanten van een project al naar gelang de ambitie en visie van de organisatie in te vullen met de nodige kenniswerkers. We zijn een netwerkorganisatie die expertise toevoegt in het proces waar nodig.
Persoonlijk zie ik dat er steeds meer door interieurarchitecten/adviseurs op deze wijze naar het ontwerp wordt gekeken. Deden we dit al door zoiets als integraal denken in het zoeken naar de juiste oplossingen op ontwerpvraagstukken. Nu wordt het steeds meer duidelijk dat de ontwikkeling van met name de werkplek door techniek en de mens meer verweven met elkaar geraakt en dat de nadruk op het integreren van de mentale, fysieke en virtuele omgeving komt te liggen. En vergeet vooral niet cultuur!
tot zover even.
@Peter: Met je eens. En natuurlijk hebben we het over IBM
Tegenwoordig ben ik daarin onpartijdig. Ik vind werkelijk dat IBM/Lotus enige jaren geleden duidelijk voor liep, zowel met de producten als met hun e-Place werkconcept. Microsoft heeft een inhaalslag gemaakt. Daarmee nu ‘par’ op producten en de term “Het Nieuwe Werken” is in Nederland bijna een begrip geworden. Maar nieuw is morgen oud… daarom spreken we hier liever over: Vernieuwing in Werk, dat heeft een langere levensduur.
Hi Ruud, volgens mij hadden “we” “rondom” 2000 nog geen umts connectivity (als gemeengoed dan), maar verder een leuk verhaal. Wel een beetje jammer van de pluim voor ms, zonder je vroegere werkgeven te noemen
, waar het dan wel geen “het nieuwe werken” heette, maar die minstens net zo ver was.
Goede heldere uiteenzetting. Complimenten.
En ja … het integrale aspect maakt het ‘nieuwer’, zoals bijvoorbeeld IP-telefonie in combinatie met Live Communication Server en Sharepoint. Losse componenten bestaan al langer …. goede afstemming en integratie is de kunst.